س : 8 - مدّت سه ماه قبل در قريه‌اى نزاع واقع شد ، و در نتيجه يك نفر به قتل رسيد ، مأمورين دولتى جهت ممانعت از درگيرى مجدّد ، متّهمين به قتل را با خانه و زندگى به دو فرسخى قريه بردند . پس از چند روز أولاد مقتول و بستگان او مسلّحانه دور خانهء متّهمين را محاصره كرده و أحشام آنان را شبانه به غارت بردند . افراد غارت شده در همان شب به تعقيب غارت كنندگان رفتند و در نتيجه سه نفر از صاحبان أحشام به دست غارت كنندگان مهاجم به قتل رسيدند ، مهاجمين تعدادى از گاو و گوسفندان را هم كه به سرقت برده بودند با تفنگ كشتند و يك نفر نيز از مهاجمين و غارت كنندگان كشته شد . آيا ديهء غارت كنندهء مقتول بر عهدهء مال‌باختگان است يا خود مهاجمين ؟ ج - كسى كه به قصد غارت أموال محترم شخص ديگر هجوم كرده و در دفاع صاحب مال از جان و مال خود كشته شده ديه ندارد . و نزاع و احياء حقّ شرعى ورثهء مقتول أوّل بايد در دادگاه مطرح و بررسى شود . س 9 - در بعضى از جراحتها كه شتر به عنوان ديه تعيين شده ( مانند شجاج « * » ) گاهى ديه به پانزده شتر مىرسد و اين زيادتر از أصل ديهء نفس است كه جانى در ديات انتخاب مىنمايد همانند ده هزار درهم ، لطفا در اين زمينه به سؤالات زير پاسخ فرمائيد : 1 - آيا شتر موضوعيّت دارد يا نسبت به ديه است ؟ يعنى يك صدم ديه در جائى كه شتر ديه است ، كه صاحب جواهر هم بر اين عقيده مىباشد ؟ 2 - در جائى كه جرح و نقص عضو عمدا انجام گرفته و قابل قصاص

--> * - « شجاج » - به كسر شين - جمع شجّه - به فتح شين - مىباشد ، شجّه جراحتى است كه اختصاص به سر دارد . بعضى گفته‌اند كه بر جرح نمودن صورت هم اطلاق مىشود . ( تحرير الوسيلهء با ترجمه ، ج 4 ، ص 421 ) .